सायणाचे वेद भाष्य

सायण (१४वे शतक) विजयनगर साम्राज्याचे प्रसिद्ध वेद भाष्यकार. त्यांच्या ऋग्वेद भाष्यात सूर्यप्रकाशाचा वेग सूचित करणारा श्लोक आहे.

गणना — चरण दर चरण

१ योजन = सुमारे १२.९ कि.मी. (आर्यभट्टाचे मापन). २,२०२ योजने/अर्ध निमिष = सुमारे २,९७,५७८ कि.मी./सेकंद. आधुनिक प्रकाश वेग: २,९९,७९२ कि.मी./सेकंद.

पूर्वजांचे योगदान

सायणाची गणना १४व्या शतकातील, रोमर यांनी १६७६ मध्ये युरोपात प्रथमच प्रकाशाचा वेग मोजला. तीन शतकांआधी भारतात हा आकडा होता.

चर्चा आणि विश्लेषण

सायण कौन थे?

रोमर (१६७६) ने प्रकाशाचा वेग २,१४,००० कि.मी./सेकंद अंदाजला — २९% कमी. सायणाचा आकडा रोमरपेक्षा खूपच अचूक!

ऐतिहासिक महत्त्व

सायणाचा आकडा वादग्रस्त असला तरी, हे वैदिक परंपरेतील खगोलीय ज्ञानाची खोली दर्शवते.

माप की समय-रेखा