Loading...
Loading...
14వ శతాబ్దంలో సాయణుడు సూర్యకాంతి వేగాన్ని పేర్కొన్నాడు — ఆధునిక గణనకు దగ్గరగా ఉన్న విలువ
సాయణుడు (14వ శతాబ్దం) విజయనగర సామ్రాజ్యం యొక్క ప్రసిద్ధ వేద వ్యాఖ్యాత. అతని ఋగ్వేద భాష్యంలో సూర్యకాంతి వేగాన్ని సూచించే ఒక శ్లోకం ఉంది.
Sayana, Rigveda-Samhita-Bhasya, on 1.50.4 (~1375 CE)
సంస్కృత శ్లోకం: "యోజనానాం సహస్రే ద్వే ద్వే శతే ద్వే చ యోజనే / ఏకేన నిమిషార్ధేన క్రమణే నమోస్తుతే"
అనువాదం: "అర్ధ నిమిషంలో 2,202 యోజనాలు దాటే (సూర్యకాంతి) వేగానికి నమస్కారం"
1 యోజనం = సుమారు 12.9 కి.మీ. (ఆర్యభట్ట కొలత). 2,202 యోజనాలు/అర్ధ నిమిషం = సుమారు 2,97,578 కి.మీ./సెకను. ఆధునిక కాంతి వేగం: 2,99,792 కి.మీ./సెకను.
సాయణ గణన 14వ శతాబ్దానిది, రోమర్ 1676 లో ఐరోపాలో మొదటిసారి కాంతి వేగాన్ని కొలిచాడు. మూడు శతాబ్దాల ముందే భారతదేశంలో ఈ సంఖ్య ఉంది.
In Favor
అనుకూల వాదనలు: సంఖ్య ఆశ్చర్యకరంగా ఖచ్చితమైనది, యోజన/నిమిషం ప్రమాణాలు ఖచ్చితంగా నిర్వచించబడ్డాయి.
Against
వ్యతిరేక వాదనలు: సాయణుడు ఖగోళ శాస్త్రవేత్త కాదు, అతను వేద వ్యాఖ్యాత. ఈ సంఖ్య యాదృచ్ఛికంగా సరిపోయి ఉండవచ్చు.
Our Assessment
ఏది నిజమైనా, ఈ సంఖ్య యొక్క ఖచ్చితత్వం (99.3%) గమనార్హం.
రోమర్ (1676) కాంతి వేగాన్ని 2,14,000 కి.మీ./సెకన్గా అంచనా వేశాడు — 29% తక్కువ. సాయణ సంఖ్య రోమర్ కంటే చాలా ఖచ్చితమైనది!
సాయణ సంఖ్య వివాదాస్పదమైనప్పటికీ, ఇది వైదిక సంప్రదాయంలో ఖగోళ జ్ఞానం యొక్క లోతును చూపిస్తుంది.