अग्निः लक्ष्मीश्च

भोगालीबिहोः पूर्वसन्ध्यायां समुदायः मुक्तक्षेत्रेषु एकत्र मिलति। युवकाः मेजीं निर्मान्ति — वंशदण्डैः शुष्ककदलीपत्रैः तृणैः छदिषा च निर्मितां शंकुकारसंरचनाम्। तत्पार्श्वे भेलाघरं निर्मान्ति — वंशच्छदिषनिर्मितं तात्कालिकसामुदायिककुटीरं यत्र समुदायः रात्रौ सर्वत्र एकत्र भुङ्क्ते। पारम्परिकैः आसामीयव्यञ्जनैः भव्यभोजनं सज्जयन्ति। गायनं लोककथाः बिहूगीतानि च प्रभातपर्यन्तं प्रवर्तन्ते।

प्रभातस्य प्रथमप्रकाशे समुदायः मेज्याः परितः एकत्र मिलति। ज्येष्ठसदस्यः ग्रामाधिपो वा अग्निहोत्रं प्रज्वालयति। सर्वे अग्निदेवतां प्रार्थयन्ति तण्डुलान् पूगीफलं अन्नखण्डानि च ज्वालासु अर्पयन्ति। मेज्यग्निः पापनाशस्य सामुदायिकभावनोष्मणः सुसस्यप्रार्थनायाश्च प्रतीकम्। मेजी दह्यमाने जनाः समीपनद्यां सरसि वा विधिस्नानं कुर्वन्ति। स्नानानन्तरं पूर्वाभिमुखाः उदयमानसूर्यं प्रणमन्ति।

रोङ्गाली/बोहागबिहोः प्रथमदिनं गोरुबिहू पशुभ्यः समर्पितम्। प्रातः पशून् समीपतमां नदीं सरो वा नयन्ति। तान् स्नापयित्वा मार्जयित्वा शृङ्गाणि उज्ज्वलवर्णैः चित्रयन्ति। अलाबुं वार्ताकं हरिद्रां च तेषां कण्ठे बध्नन्ति। पशुभ्यः विशेषतण्डुलपिष्टकानि प्रियान्नानि च भोजयन्ति। स्वामी वदति: "लाउ खा बेङ्गेना खा बस्सोरे बस्सोरे बड़ि जा" (अलाबुं खाद वार्ताकं खाद वर्षे वर्षे वर्धस्व)। इदं दिनं कृषिजीवनं पालयतां पशूनां प्रति गहनां कृतज्ञतां व्यनक्ति।

द्वितीयदिनं मानुहबिहू (मानवबिहू) — आसामीयनववर्षदिनम्। सर्वे प्रातः स्नात्वा नवम् आसामीयपारम्परिकवेषं धारयन्ति — पुरुषाः धोतीकुर्तां गमोसासहितं स्त्रियः भव्यं मेखेलाचादरम् (आसामीयकौशेयवस्त्रम्) धारयन्ति। कनिष्ठसदस्याः ज्येष्ठानां चरणौ स्पृशन्तः आशीर्वादं गृह्णन्ति। गमोसाः (सम्मानप्रतीकानि हस्ततन्तवस्त्राणि) परस्परं विनिमयन्ते। गृहवेदिकायां विशेषपूजा क्रियते — दीपान् प्रज्वालयेत् पुष्पाणि अक्षतान् मिष्टान्नानि च अर्पयेत् कुटुम्बकल्याणार्थं प्रार्थयेत्।

कोङ्गालीबिहू (कटिबिहू) अक्टोबरमध्ये आगच्छति यदा धान्यम् अद्यापि वर्धते कोषश्च न्यूनतमः। प्रधानम् अनुष्ठानं क्षेत्रेषु उच्चवंशदण्डेषु गृहसमीपतुलसीसस्ये च मृत्तिकादीपान् (आकाशदीपान्) प्रज्वालनम्। स्त्रियः सायं दीपान् प्रज्वालयन्ति वर्धमानसस्यरक्षार्थं लक्ष्मीं प्रार्थयन्ति। अस्मिन् बिहू भोजनोत्सवो नास्ति — तपस्याप्रार्थनाकालः। आकाशदीपः प्रेतानां पूर्वजानां मार्गदर्शनं करोति असुरक्षितसस्योपरि दैवीरक्षाम् आवाहयति च।

बिहूलोकनृत्यं रोङ्गालीबिहोः आत्मा। युवकयुवत्यः मुक्तक्षेत्रेषु ढोलस्य (दुन्दुभेः) पेपायाः (महिषशृङ्गवंश्याः) गोगोनायाः (वंशवाद्यस्य) टोकायाः (वंशघट्टनस्य) च तालेन ऊर्जावत् बिहूनृत्यं कुर्वन्ति। नृत्यचालनानि प्रकृतिम् अनुकुर्वन्ति — पक्षिणः नद्यः धान्यक्षेत्राणां दोलनं च। बिहूगीतानि रोमाञ्चकानि यौवनप्रेमप्रकृतिवसन्तानन्दोत्सवात्मकानि। हुसोरीवृन्दाः गृहे गृहे गत्वा आशीर्वादगीतानि गायन्ति। उत्सवः सप्तदिनानि प्रवर्तते।

तिलपीठां लारु जल्पानम् अन्यानि बिहूविशेषाणि च सर्वेभ्यः कुटुम्बिभ्यः पार्श्ववासिभ्यः आगन्तुकेभ्यश्च वितरेत्। औदार्येण वितरेत् — बिहू सामुदायिकसमृद्ध्याः सामूहिकानन्दस्य च विषये। ज्येष्ठाः युवपीढीम् आशिषन्ति। सम्मानस्नेहप्रतीकरूपेण गमोसाः विनिमयन्ते। सायं कुटुम्बाः कदलीपत्रेषु परिवेषितं पारम्परिकम् आसामीयभोजनम् — मत्स्यव्यञ्जनं वातकव्यञ्जनं पीठाः तण्डुलं च — भोक्तुम् एकत्र मिलन्ति।