Loading...
Loading...
वार पञ्चाङ्गक 5म अंग छी (पञ्च + अङ्ग = पाँच अंग: तिथि, नक्षत्र, योग, करण, वार)। प्रत्येक दिन एकटा ग्रह द्वारा शासित होइत अछि, जे ओइ दिनक ऊर्जा, शुभ कार्य आ वर्जना निर्धारित करैत अछि।
वार हाइलाइट कएल अछि — अहाँ एतय छी
रविवारक बाद सोमवार किएँ? मंगलवारक बाद बुधवार किएँ? ई क्रम यादृच्छिक नहिं अछि — ई प्राचीन भारतीय खगोल विज्ञान सँ आबैत अछि। कक्षीय गतिक आ होरा प्रणालीक गणितीय परिणाम अछि।
प्राचीन भारतीय खगोलशास्त्रीसभ सात दृश्य ग्रहकेँ हुनकर आभासी गतिक आधार पर क्रमबद्ध कएलनि।
शनि ← सबसँ धीमा (दूर) | चन्द्र ← सबसँ तेज (निकट)
प्रत्येक दिनकेँ 24 होरामे विभाजित कएल गेल, प्रत्येक होरा ऊपरक क्रममे एकटा ग्रह द्वारा शासित।
प्रत्येक दिनक नाम ओकर पहिल होराक स्वामी ग्रह पर रखल गेल। 24 होरा बाद 7-ग्रह चक्रमे 24 mod 7 = 3 कदम आगू बढ़ैत अछि।
शनि → सूर्य → चन्द्र → मंगल → बुध → गुरु → शुक्र = शनिवार → रविवार → सोमवार → मंगलवार → बुधवार → गुरुवार → शुक्रवार!
ई होरा-आधारित वार प्रणाली सूर्य सिद्धान्त (पहिल शताब्दी ईस्वी सँ पहिने) आ वराहमिहिरक पञ्चसिद्धान्तिकामे प्रलेखित अछि।
सभ भाषामे दिनक नाम ग्रहसभ सँ आएल अछि। भारतीय नाम — रवि, सोम, मंगल, बुध, गुरु, शुक्र, शनि — सबसँ प्रत्यक्ष अछि।
अगिला बेर जखन केओ "Wednesday" कहत, याद राखू — ई बुधवार (बुध-वार = बुधक दिन) छी, एकटा भारतीय खगोलीय खोज!
| ग्रह | संस्कृत | हिन्दी | English | Latin/French | Japanese |
|---|---|---|---|---|---|
| Sun | रविवासरः | रविवार | Sunday | Dies Solis / Dimanche | 日曜日 (Nichiyōbi) |
| Moon | सोमवासरः | सोमवार | Monday | Dies Lunae / Lundi | 月曜日 (Getsuyōbi) |
| Mars | मङ्गलवासरः | मंगलवार | Tuesday | Dies Martis / Mardi | 火曜日 (Kayōbi) |
| Mercury | बुधवासरः | बुधवार | Wednesday | Dies Mercurii / Mercredi | 水曜日 (Suiyōbi) |
| Jupiter | गुरुवासरः | गुरुवार | Thursday | Dies Jovis / Jeudi | 木曜日 (Mokuyōbi) |
| Venus | शुक्रवासरः | शुक्रवार | Friday | Dies Veneris / Vendredi | 金曜日 (Kinyōbi) |
| Saturn | शनिवासरः | शनिवार | Saturday | Dies Saturni / Samedi | 土曜日 (Doyōbi) |
जापानी नाम तत्व संबंध उपयोग करैत अछि: 日=सूर्य, 月=चन्द्र, 火=अग्नि(मंगल), 水=जल(बुध), 木=काष्ठ(गुरु), 金=धातु(शुक्र), 土=पृथ्वी(शनि)
सूर्य रविवारक स्वामी छथि — ग्रहक राजा। एहि दिन सौर ऊर्जा: अधिकार, जीवन शक्ति। सरकारी कार्यालय, सूर्य मंदिर आ साहसक कार्य अनुकूल।
चन्द्र सोमवारक स्वामी — मन, भावना, माता। ई सौम्य दिन जल, यात्रा आ जनसंपर्कक लेल अनुकूल। शिव मंदिर विशेष महत्वपूर्ण।
मंगल मंगलवारक स्वामी — साहस, आक्रामकता, संपत्ति। एहि अग्निमय दिनमे साहसिक कार्य अनुकूल। हनुमान पूजा अत्यंत शक्तिशाली।
बुध बुधवारक स्वामी — बुद्धि, वाणी, व्यापार। बौद्धिक कार्यक लेल सर्वोत्तम। बुधकेँ ग्रहमे "कुमार" कहल जाइत अछि।
गुरु गुरुवारक स्वामी — ज्ञान, धर्म, विस्तार। धार्मिक आ शैक्षिक कार्यक लेल सर्वाधिक शुभ। गुरुवार विवाह अत्यधिक अनुकूल।
शुक्र शुक्रवारक स्वामी — प्रेम, सौंदर्य, विलासिता, कला। विवाह, वाहन/आभूषण खरीद, कलाक लेल उत्कृष्ट।
शनि शनिवारक स्वामी — अनुशासन, कर्म, विलंब। सबसँ भयंकर मुदा न्यायप्रिय ग्रह। नव कार्य आरम्भसँ बचू, मुदा कार्य पूर्ण करबाक लेल उत्तम।
मुहूर्त शास्त्रमे वार पहिल विचार छी। कोनो शुभ कार्य शुरू करबासँ पहिने वारक उपयुक्तता जाँचू। सामान्य नियम: